2025 - een terugblik en eindejaarstornooien

Daarnaast werden ook de minder belangrijke (en soms al vergeten) actualiteiten nog eens toegelicht. Een halfvergeten sportprestatie, een overlijden van een bekend persoon dat aan de aandacht was ontsnapt, een lokale gebeurtenis dit toen geen impact had gemaakt, maar achteraf wel belangrijk was geweest.
In pre-internet tijden brachten uitgeverijen vaak jaarboeken uit. Zo heb ik er enkele in mijn kast staan, altijd leuk om eens in te bladeren. Ook een apart boek als de Snoecks, had een overzicht van de overleden cultuurhelden van dat jaar.

Ook in het schaken bestaan jaarboeken. Vroeger bracht Prisma boekjes uit, samengesteld door Bouwmeester, die een kort en krachtige samenvatting van het voorbije jaar boden. Ik heb de edities 1972-1975; later werd de rol overgenomen door Spectrum, waar Cor Van Wijgerden redacteur was – die boekjes waren iets groter van formaat, en boden ook meer achtergrondinformatie. Ik weet niet meer of die boekjes nu nog gemaakt worden (mijn exemplaren komen uit de Slegte) – in elk geval, alles staat toch op internet, niet...? Dat valt eigenlijk een beetje tegen - niemand lijkt tijd of moeite te willen investeren om nog een jaaroverzicht te maken.

Het jaaroverzicht in schaken is in vergelijking met het “normale leven” niet anders. Grote events wisselen af met faits divers. Gelukkige momenten worden geschrankt met zwarte bladzijden. De onbetwiste heerser der 64 velden, Magnus Carlsen, was vooral aanwezig op internet (de Titled Tuesday-gekte), maar koos wel zijn veldslagen uit, en zodoende kon hij weer een mooi palmares over 2025 voorleggen. Dat hij wat roestig was in het bordschaak, toonde zijn geklungel met de stukken aan in Qatar, maar verder moeten we nog minstens een jaar wachten eer we van opvolging kunnen spreken.
We mogen niet vergeten dat Carlsen al bijna 20 jaar meedraait aan de top. In 2004 won hij de C-groep in Wijk aan Zee, en in 2006 de B-groep. Hij veroverde de eerste plaats op de elolijsten in juli 2011 (dus bijna 15 jaar geleden) en nam ook de WK-titel in 2013 over van Anand, zodat je effectief kan stellen dat hij 15 jaar absolute top is. Dat is min of meer de houdbaarheidsdatum van een WK/topper. Kijk maar naar Kasparov (15 jaar WK en dan nog 5 jaar erbij als niet-WK), Karpov (10 jaar WK en 15 jaar erbij als niet-WK), Spassky (3 jaar WK en een kleine 20 jaar als (niet-gemotiveerde) topper), Petrosian (6 jaar WK en een tiental jaren niet ambitieus meedraaiend in het tornooicircuit). Komt de neergang niet in 2026, dan – gezien de vele toptalenten die aan de deur kloppen – zeker in 2027. Immers, Carlsen mijdt klassiek schaak (amper 16 partijen in 2025), en dat zal hem vroeg of laat opbreken.

Voorlopig heeft zijn portefeuille er baat bij. In een tweet citeerde Peter Heine Nielsen (FIDE-criticus van het jaar) een chess.com artikel van Nathaniel Green met een overzicht van het prijzengeld, gewonnen door de toppers in 2025. Carslen staat op één met 1,455 miljoen USD, daarna volgen Caruana (889 kUSD), Aronian (751 kUSD), Nakamura (588kUSD) en Firouzja (455 kUSD). Ju Wenjun was de beste vrouw met 342 kUSD. Ook het all-time verdienlijstje is opmerkelijk: daar leidt Carlsen met 12,2 MUSD voor Anand (9,55 MUSD), Kasparov (8,05 MUSD), Karpov (5,98 MUSD) en Kramnik (4,77 MUSD). Rode draad doorheen deze cijfers: de grootverdieners cashen niet zozeer in FIDE-events, maar in (online) e-sport tornooien (E-sports World Cup, Freestyle tornooien, Clutch Chess, en andere Titled Tuesdays). Dat mag niet verbazen: spelers gaan waar geld te verdienen is, en hoewel FIDE op dat vlak niet meer de armoezaaiers van 50 jaar geleden zijn, is het aantal klassieke tornooien, dat rijk gedoteerd is, toch nog altijd zeer beperkt. Sponsors van live, klassieke tornooien ondersteunen vaak maar één toptornooi, terwijl het makkelijker en goedkoper is om online een snelschaaktornooi te organiseren.

Nieuwsimpact van het jaar was dan weer voor het overlijden van Daniel Naroditsky. Ironisch genoeg was 2025 voor FIDE het jaar van “Social Chess”. Wie die pagina leest, zal niets vinden over zaken als “FIDE zal nauw toezien op sociaal correct gedrag van zijn spelers en functionarissen”. Wel veel high-level initiatieven, window-dressing, maar weinig concreets. Geen extra richtlijnen voor scheidsrechters of spelerscommissies in verband met sociaal correct gedrag tijdens tornooien, terwijl hier wel degelijk ruimte voor verbetering was. De (oude, maar door insiders goed gekende) gevallen van grensoverschrijdend gedrag jegens vrouwelijke spelers werden doodgezwegen en mogelijke acties tegen de daders afgedreigd.

Onlangs besloot de FIDE om een tuchtprocedure op te starten tegen Kramnik, die tegen alles en iedereen dreigde met rechtszaken, wanneer men achter hem aan zou gaan in de kwestie Naroditsky. Dat de FIDE zelf (toch een Russisch bolwerk) onder internationale druk een procedure zou opstarten, had Kramnik wschl niet verwacht, maar niettemin bleef hij trouw aan zijn intenties: hij startte een rechtszaak op tegen de FIDE – niet bij het sportagentschap CAS (interessante website trouwens), maar bij een burgerlijke rechtbank in Zwitserland. Benieuwd hoe dat afloopt... Het lijkt er trouwens op dat Kramnik geen nieuwe gevallen van cheaters heeft gevonden op internet - ook nogal vreemd - wat zou zijn verklaring daarvoor zijn?

Verder zagen we in 2025 de opkomst van nieuwe grote talenten (en dat zal in 2026 niet anders zijn). Faustino Oro bevestigde al het goede (winst in blitz tegen Aronian in de eerste ronde WK Blitz) en sinds Nieuwjaar de nummer zeven van Argentinië met 2516 elo), net als Yagiz Kaan Erdogmus (2658 klassieke rating), die in Qatar in de voorlaatste ronde op bord 1 tegen Carlsen speelde. Erdogmus is (op plaats 2) veruit de jongste in de top 30 van de junior elolijsten – enkel Faustino Oro is nog twee jaar jonger, maar die staat nu pas op plaats 39. De vraag is hoe en of ze dit “groeiritme” kunnen aanhouden. Zoveel talenten zijn hen voorgegaan, maar slechts weinigen zijn WK geworden. De 16-jarige Abhimanyu Mishra (2629) is al bijna oud nieuws, en op de junior lijst staat hij pas zesde. Andy Woodward en de Iraniër Sina Movahed (what’s in a name) lijken even sterke kandidaten op een plaats in de zon.

Wie de grootste sprong voorwaarts gemaakt heeft de afgelopen 12 maanden, is het Iraanse duo Tabatabaei en Maghsoodloo, die ruim 20 plaatsen naar boven zijn opgeschoven in 2025. Benieuwd hoe de politieke ontwikkelingen in Iran hun carrière gaan beïnvloeden. De top vijf stijgers wordt vervolledigd door Sindarov, Liang en Keymer. Sindarov en Keymer zijn geen verrassingen, gezien hun recente prestaties, maar Liang zou ik toch niet vermeld hebben als revelatie van 2025. En toch, de 22-jarige Amerikaan was heel actief in 2025 (hij speelde wel elke maand minstens één officiële partij) en het was een “boerenjaar”, met de US Masters titel, en drie sterk gespeelde ronden in de World Cup. Mindere prestaties (zoals in het NK USA) kon hij steeds recht trekken met elowinst de maand(en) erop. Of Liang een blijvertje is, valt af te wachten. Enkele jaren terug hadden we ook plots Sam Shankland, maar die kon de intensieve arbeid niet volhouden en zakte weer wat terug.

De Belgen deden het dit eindejaar goed in de eindejaarstornooien.

De zeer actieve Elias Ruzhansky was niet weg te slaan van de topborden in Groningen. Hij won het tornooi met 7/9 (2664 tpr!), voor het drietal Kazakouski (2585), Vignesh (2488) en Korchynskyi (2418). Die prestatie alleen zou al bijna genoeg zijn om hem tot schaakbelg van het jaar uit te roepen, maar hij legde ook een 5,5/7 voor in Leuven. Hij speelt ook (gelukkig) niet enkel voor elo, maar vooral om ervaring op te doen. Zo schuwde hij het niet om in september-oktober twee sterke opens mee te spelen in Bosnië-Herzegovina. Deze 14-daagse schaakvakantie leverde hem met 11,5/18 toch nog een batig saldo van 25 elopunten op. De jongeman is nog altijd maar 14 jaar oud... op de nieuwe elolijst staat hij (2387) op de 14de plaats in België, tussen Steven Geirnaert en François Godart.

Om het artikel te stofferen met toch één partij, hierbij een winstpartij van hem uit de eerste ronde van Groningen. Wie de rondeverslagen van Groningen erop wil nalezen, verwijs ik naar schaaksite.nl (hierbij de link naar het verslag van de negende ronde).

Halve Belg Paul Motwani werd tweede in de seniorengroep in Groningen.

Een grote aanwezigheid van Belgen in Béthune zorgde niet voor een Belgische overwinning. Frankrijk hield de eer aan zichzelf: Jean-Marc Degraeve (de oudere, vader van Remy) won met 7,5/9, voor het duo Alexandre Bacrot (zoon van) en Sim Maerevoet (7/9). Daarna volgde nog een duo: Ikonnikov en Bujisho (6,5/9). Het grote prijzengeld was dus niet weggelegd voor de meute Belgen, waarvan (behalve Sim Maerevoet), wel nog de mensen op 6/9 met opgeheven hoofd konden terugkeren: Thibaut Vandenbussche, Natan Pirard, Warre de Waele, Nicola Capone en Lennert Lenaerts.

In de B-reeks vinden we wel Belgen die wat prijzengeld konden graaien. Winst was weer voor een Fransman (Louis Gordon, 1984, 7,5/9), maar op 2 vinden we Kevin Demiddele (1963, Leuven, 7/9), en met 6,5 volgden nog Olivier Wlogaski (1891) en Jesse Roelandt (1886, Kortrijk). In de C-reeks vinden we Matz Steeno en good old Dirk De Meyere op een gedeelde 2de-7de plaats met 6,5/9. Bethune voldoet duidelijk aan een nood bij schakers. Een opdeling in drie groepen volgens sterkte, een tornooi in de grensstreek, zodat je van beide landen volk trekt (een tiental nationaliteiten in de hoofdgroep), een traditie die vertrouwen in de organisatie oplevert. Noord-Frankrijk in de winter is geen lolletje, maar een schaker moet enkel warm en droog zitten, en dan is hij tevreden met zijn habitat.

Veelspeler Alexandre Dgebuadze zocht het iets verderop, in Rouen. Hier slechts twee reeksen (A-reeks 92 deelnemers), en hij was er de enige Belg (!). Het tornooi is vooral bekend van de stunt die Firouzja er een paar jaar geleden uit haalde, om aan zijn minimum aantal partijen te komen. Dit jaar geen Firouzja, wel Schekachev (2463), die met 6,5/7 de hoofdprijs wegkaapte voor Gusain (2472, 6) en het vijftal Dgebuadze, Thibous, Tirard, Cheng en Tulliez (5,5/7). In de B-reeks behaalde de enige Belg Joachim Caffonnette er 19de - 31ste plaats met 4/7. Wie als Belg liever niet tegen Belgen in het buitenland speelt, Rouen is zeker een tip - leuke oude binnenstad, nog meer vakantiegevoel (want dieper in Frankrijk), en wie nog eens de Normandische kust wil aandoen, die is vlakbij.

In Böblingen, Duitsland zagen we in de A-reeks (95 deelnemers) een paar extra Belgen meer dan vorig jaar, waarschijnlijk door de reclame die David Roos op de site van de lange rokade gemaakt had. Stefan Docx werd 4de-8ste met 6,5/9, Hanne Goossens en David Roos deelden een 12de-25ste plaats met 5,5/9, en verderop vinden we nog Matthias De Clercq (4) en Peter Colin (4), die beiden boven hun elo presteerden (geen evidentie in dit sterk bezette tornooi - ik kan ervan meespreken). In de B-open behaalde Kristof Vande Velde een gedeelde 7de-11de plaats met 6,5/9, en Simon Van Poucke behaalde 6/9.

In Vandoeuvre ging een viertal aan de haal met de eerste prijzen (Decuigniere, Sumets, Fridman en Mosesov met 6,5/9), en hier was Benjamin Decrop met 5,5/9 beste Belg. Alexandre Dgebuadze, Jordan Vermoesen en Hendrik Decrop eindigden samen opo 5/9, nadat ze alle drie hun eerste ronde partij verloren hadden. Stief Gijsen (4/9) en Augustin Gerrits (3/9) speelden een minder tornooi, maar dit was wel een sterke open (+2000 elo, 57 deelnemers). In het B-tornooi vinden we 7 Belgen, waarvan Leo Brunet Vrijens met 6/9 de beste Belg was op een gedeelde 9de plaats.

In Hastings zagen we bijna geen enkele Belg (wel enkele bekende Nederlandse gezichten), maar in Krefeld (131 deelnemers) wel vier exemplaren gespot: Thomas Huesmann werd 4de-9de met 5,5/7, Florian Weidert behaalde 5/7. Marc Kocur behaalde 4/7 en Lander Beyens sloot de rij met 1,5/7.

In Palmanova (het mooie vestingstadje tussen Udine en Trieste) speelde Mher Hovhannisyan een goede 5,5/9 bij elkaar, maar dat was wel een vol punt achter het winnende zestal. Nils Heldenbergh behaalde er 4,5/9.

In Spanje speelde André Dumont een goede 5/7 bij elkaar in het rapidtornooi van Villablanca (de Bambuchess rapid open). Het tornooitje was niet zo sterk bezet (nog geen 10 spelers boven 2000 elo), maar een achtste plaats is toch fijn meegenomen lijkt me.

Nieuwe Belg Igor Glek speelde een matige 4/9 in het gesloten GM-tornooi in Oberding - winnaar was de Indiër Aswath (7/9), die samen met zijn landgenoot Shyam (6,5) het deelnemersveld domineerde.

Tot zover dit beperkte overzichtje (ongetwijfeld heb ik een paar globetrotters gemist in dit overzicht, waarvoor excuses). Het eindejaarschaken leeft bij de Belgen, dat is duidelijk.

Hopelijk had iedereen een leuke kerst en overgang naar het nieuwe jaar.

Ik wens iedereen een goede gezondheid en goede resultaten toe.

PS ik was er even tussenuit - een zeer zware verkoudheid beroofde me tussen kerst en nieuw van drie nachten slaap - en dan zijn je dagen ook niet meer je dat.